Telefon Hemen Ara
Türkçe İngilizce Arabic
Türkçe İngilizce Arabic

Safra Kesesi Taşları (Kolelithiazis)

Safra Kesesi Taşları (Kolelithiazis)

 

Safra kesesi taşı nasıl ve neden oluşur?
Karaciğerden günde ortalama 1 litre safra salgılanır. Safra, bağırsaklarda yağların ve bazı vitaminlerin sindirilmesi ve emilmesinde rol oynar. Safra kesesinin görevi de safra depolamaktır. Karaciğerden salgılanan safra burada birikir. Bir şeyler yendiğinde özellikle yağlı yiyecekler yenildiğinde safra kesesi kasılır ve içerisindeki safrayı on iki parmak bağırsağına boşaltarak sindirimi sağlar. Safranın safra kesesindeki bu birikimi ve depolanması sırasında tortular oluşabilir. Bunlar önce safra çamuru ardından da safra taşlarına dönebilir.

 

Safra kesesi taşı kimlerde olur? Risk faktörleri nelerdir?
Safra kesesi taşları kadınlarda daha fazla görülür. Bunda hormonların etkisi olduğu gibi hamileliğin de önemli rolü vardır. Hamilelik sırasında kolestaz olur ve safra akışı yavaşlar, buna bağlı olarak safra kesesindeki safra tortuları artar ve taş oluşumuna zemin hazırlar. Dolayısıyla çok doğum yapmış hanımlarda safra kesesi taşı (kolelitiazis) olma riski yüksektir. Bununla birlikte kilolu insanlarda safra kesesi taşı daha sık görülür. Genellikle 30'lu yaşlardan sonra daha sık görülür. Gençlerde safra kesesi taşı oluşumuna en büyük etken de kalıtımsal anemilerdir (genetik kansızlık).

Safra kesesi taşının belirtileri nelerdir?
Safra kesesi taşları çoğu zaman belirti vermezler. Başka bir nedenle yapılan batın (karın) ultrasonografisi sırasında tespit edilirler. En sık görülen belirtileri ise hazımsızlık, şişkinlik, özellikle yağlı yiyeceklerden sonra karın ağrısıdır. Karın ağrısı genellikle karnın sağ tarafındadır ve sırta vuran ağrı da eşlik eder. Safra kesesi taşlarının belirtileri genellikle mide şikayetleriyle karışır. Çoğu zaman hastalarımız “midem ağrıyor” diye gelir. Safra taşlarının safra yollarına düşmesi sonucunda safra akışında tıkanıklık ve buna bağlı sarılık da görülebilir. Buna tıkanma sarılığı denir ve mikrobik sarılık gibi bulaşıcı değildir. Eğer safra kesesi iltihabı (kolesistit) varsa ateş, bulantı, kusma da görülür.

 

Safra kesesi taşının teşhisi nasıl konur?
Safra kesesi taşlarının teşhisi görüntüleme yöntemleriyle konur. Bunlar içerisinde en etkili ve ucuz olanı ultrasonografidir. Ultrasonografi ile safra kesesi içerisindeki taşlar, sayıları ve büyüklükleri kolaylıkla teşhis edilebilirler. Komplike vakalarda tomografi ve MR da çekilmelidir. Safra yollarının değerlendirilmesinde ise en etkili yöntem MR kolanjiografidir.

 

Safra kesesi taşları tedavi edilmezse nelere yol açabilir?
Safra kesesi taşları çoğu zaman sessizdirler. Herhangi bir soruna yol açmadan uzun yıllar kalabilirler. En çok görülen problem sırta vuran karın ağrısı, hazımsızlık ve şişkinliktir. Daha büyük sorun ise safra kesesi iltihaplanmasıdır. Hastanın hastanede yatarak tedavi edilmesini gerektirir. Safra taşları bazen safra akışı ile birlikte safra yollarına düşebilirler. Bu durumda safra yolunda tıkanma ve buna bağlı mekanik iktere (tıkanma sarılığına) neden olabilirler. Bu durumda ameliyattan önce hastaya ERCP yapılması gerekebilir. Safra on iki parmak bağırsağına akamayıp geriye doğru birikir ve karaciğerden kana karışarak sarılığa neden olur. Safra yoluna düşen taşın pankreas kanalını da tıkaması ile pankreas iltihaplanması da gelişebilir. Pankreatit denilen bu hastalıkta hastanın uzun süre hastanede yatması, medikal (ilaç) tedavi alması, hatta bazı ağır vakalarda yoğun bakım ünitesinde tedavi edilmesi de gerekebilir. Bunlar, tedavisi zor ve hayatı tehdit eden hastalıklardır.

Safra kesesi taşlarının tedavisi nedir?
Tedavisi safra kesesinin ameliyatla tamamen alınmasıdır. Hatta kişide ek olarak Diyabet (şeker hastalığı) varsa bir an önce ameliyat olmalıdır. Bu ameliyatın adı Kolesistektomi'dir. Başka bir nedenle yapılan tetkikler sırasında safra kesesi taşı tespit edilen hastalar herhangi bir şikayet yaşamadıkları için ameliyat olmakta tereddütler yaşayabiliyorlar fakat hastalarımıza olabilecek komplikasyonları tek tek anlattığımızda, bu risklere girmektense ameliyat olmanın daha güvenli olduğunun onlar da farkına varıyorlar.

Safra kesesi ameliyatları Laparoskopik (kapalı) yöntemle çok kısa sürede, güvenli ve ağrısız bir şekilde yapılabilmektedir. Karnında büyük bir kesi olmadan sadece dört adet küçük delikten bu ameliyat yapılıyor. Hastamız aynı gün ayağa kalkıyor ve ertesi gün de evine gidebiliyor. Bir iki günde günlük işlerine geri dönebiliyor. Safra kesesi, içindeki taşlarla birlikte alınıyor. Safra kesesi ameliyatında, sadece taşların alınması diye bir yöntem uygulanmıyor. Safra kesesi, içindeki taşlarla birlikte tamamen alınıyor.